Keperluan Prosedur Operasi Standard (SOP) Beragumentasi Dengan Al-Quran Oleh Jawatankuasa Muzakarah MKI Dalam Pandangan Hukum Islam Semasa
DOI:
https://doi.org/10.33102/jfatwa.vol31no1.739Keywords:
MKI, Prosedur Operasi Standard, Istidlal dengan al-Quran, Pandangan Hukum Islam SemasaAbstract
Para sarjana Usul al-Fiqh telah menggariskan satu kaedah yang menyeluruh dalam beristidlal dengan al-Quran bagi mengaitkannya dengan permasalahan semasa yang berlaku dalam hukum Islam. Kaedah tersebut merupakan langkah-langkah akademik yang merangkumi tiga peringkat, iaitu peringkat dalil dan istinbat, peringkat semakan terhadap hasil istidlal (taṣḥīḥ natījat al-istidlāl) dan peringkat pengeluaran fatwa bagi memastikan hujah yang bersandarkan al-Quran adalah tepat, tidak mengelirukan dan betul. Kajian ini ingin meneliti pengaplikasian kaedah istidlal dengan al-Quran oleh Ahli Jawatankuasa Muzakarah MKI dalam menghubungkan nas-nas al-Quran dengan permasalahan semasa dalam Islam. Kajian ini bertujuan mengumpul pandangan daripada ahli muzakarah berkenaan keperluan model SOP bagi tujuan beristidlal dengan al-Quran dalam konteks pandangan hukum Islam semasa. Kajian ini menggabungkan kajian kepustakaan dan kajian lapangan di mana penyelidik berusaha mendapatkan SOP melalui pembacaan ilmiah dan menjalankan kajian lapangan bagi mendapatkan maklum balas daripada beberapa ahli muzakarah yang terpilih. Hasil kajian menunjukkan keperluan kepada Prosedur Operasi Standard sebagai garis panduan kepada Ahli Jawatankuasa dan para penyelidik yang ditugaskan untuk mentafsir al-Quran berdasarkan pandangan hukum Islam semasa.
Downloads
References
al-Rakhmīsī, ‘Abd al-Fattāḥ Aḥmad Quṭb (2001) al-Taḥqīq al-Ma’mūl lī Minhāj al-Uṣūl ‘alā al-Minhāj li al-Imām al-Bayḍāwī, (cet. ke-2, Kaherah: Muassasah Qurṭubah)
Zaydān, ‘Abd al-Karīm (2002), Uṣūl al-Da‘wah, (cet. ke-9, Beirūt: Muassasah al-Risālah).
Abdullah Basmeih (1983), Tafsir Pimpinan al-Rahman, (cet. ke-6, Kuala Lumpur: Percetakan Adabi).
Al-Āmidī, ‘Ali bin Abī ‘Alī bin Muḥammad Sayf al-Dīn (1967), al-Iḥkām fī Uṣūl al-Aḥkām, (Mesir: Muassasah al-Ḥalabī)
Al-Anṣarī, Abū Yaḥyā Zakariyā Sheikh al-Islām (1330h), Ghayah al-Wuṣūl Sharḥ Lubb al-Uṣūl, (Mesir: Dār al-Kutub al-Arabiyyah al-Kubra)
Al-Bannanī (1982), Ḥashiah al-Bannanī ‘alā Sharḥ al-Jalāl Shams al-Dīn Muḥammad al-Maḥallī ‘alā Matn Jam‘ al-Jawāmi‘ li al-Imām Tāj al-Dīn ‘Abd al-Wahhāb al-Subkī, (Beirūt: Dar al-Fikr)
Al-Bāqīlānī, Abū Bakr Muḥammad bin al-Ṭayyib (1998), al-Taqrīb wa al-Irshād (al-Ṣaghīr) Taḥqīq ‘Abd al-Ḥ amid bin ‘Ali Abū Zanīdh, (cet. ke-2, Beirūt: Muassasah al-Risālah)
Al-Haramayn, ‘Abd al-Mālik bin ‘Abd Allāh bin Yūsuf bin Muḥammad al-Juwaynī (t;t) , al-Burhān fī Uṣūl al-Fiqh Taḥqīq ‘Abd al-‘Aẓīm al-Dīb, (cet. ke-2, Mesir: Dār al-Wafā’ bi al-Manṣūrah)
Al-Jaṣṣāṣ, Aḥmad bin ‘Alī Abū Bakr al-Rāzī (1994), Al-Fuṣūl fī al-Uṣūl Taḥqīq Ajil Jasim al-Nashamī, (cet. ke-2, Kuwait: Wizārah al-Awqaf wa al-Shūun al-Islāmīyyah).
Al-Jawziyyah, Ibn al-Qayyīm (2001), I’lām al-Muwaqi‘īn ‘an Rabb al-‘Ālamīn, (cet. ke-1, Saudi Arabia: Dār Ibn Hazm, t.t.), 6:200.
Al-Kafrawī, As‘ad ‘Abd Ghānī al-Sayyid (2002), al-Istidlāl ‘ind al-Uṣūliyyīn, (Kaherah: Dār al-Salām)
Al-Qarāfi (t:t), al-Iḥkām fī Tamyīz al-Fatāwā ‘an al-Aḥkām, Taḥqīq al-Sheikh ‘Abd al-Fattāḥ Abū Ghuddah, (Ḥalab: Maktabah al-Maṭba‘ah al-Islāmiyyah)
Al-Ṣābūnī, Muḥammad ‘Alī (1391H), Rawā’i‘ al-Bayān Tafsīr Āyāt al-Aḥkām min al-Qur’ān, (Jakarta: Dār al-Kutub al-Islāmiyyah)
Al-Sam‘ānī, Abū al-Muẓaffar (1997), Qawāṭi‘ al-Adillah fī al-Uṣūl Taḥqīq Muḥammad Ḥasan Muḥammad Ḥasan Ismā‘īl, (cet. ke-1, Beirūt: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah)
Al-Sāyis, Muḥammad ‘Alī, Tafsīr Āyāt al-Aḥkām (2000), (Kaherah: Al-Maktabah al-Azhariyyah li al-Turāth), 104.
Al-Shawkānī, Muḥammad bin ‘Alī (2000), Irshād al-Fuḥūl ilā Taḥqīq al-Ḥaqq min ‘ilm al-Uṣūl Taḥqīq Abū Ḥafṣ Sāmi bin al-‘Arabī al-Asharī, cet. ke-1 (Riyārd: Dār al-Fadīlah)
Al-Shīrāzī, Abū Ishāq Ibrāhīm bin ‘Alī bin Yūsuf al-Fayrūzabadī (1975), al-Luma‘ fi Uṣūl al-Fiqh, (cet. ke-3, Kaherah: Mustafa al-Halabi)
Ibn al-Hājib, ‘Uthmān bin ‘Umar bin Abū Bakr bin Yūnus Ibn al-Hājib (t:t), Al-Muhktaṣar al-Kabīr, (t.tp., t.p.)
Ibn al-Ṣalāh, Taqiy al-Dīn Abū ‘Amr (1986), ‘Uthmān ibn al-Muftī Ṣalāh al-Dīn ‘Abd al-Raḥmān bin ‘Uthman bin Mūsā al-Kardī al-Shahrazūrī al-Muṣilī al-Shāfi‘ī, Fatāwā wa Masā’il Ibn al-Ṣalāh fī al-Tafsīr wa al-Ḥadīth wa al-Uṣūl wa al-Fiqh wa Ma‘ahū Ādāb al-Muftī wa al-Mustaftī Taḥqīq ‘Abd al-Mu‘ṭī Amīn Qal‘ājī, (Beirūt: Dār al-Ma‘rifah).
Ibn Hazm, ‘Alī bin Aḥmad bin Sa‘īd bin Ḥazm (t:t), al-Iḥkām fī Uṣūl al-Aḥkām Taḥqīq Aḥmad Shākir, (Kaherah: Maṭba‘ah al-‘Āṣimah)
Jamā‘ah min Kibār al-Lughawiyyīn al-‘Arab (2003), al-Mu‘jam al-‘Arabī al-Asāsī. (Tūnis: Muassasah Lārous al-‘Ālamiyyah)
Mahyudin bin Daud (2017), Pendalilan Berasaskan Āyāt Al-Aḥkām Dalam Penghujahan Hukum Islam Semasa: Kajian Perbandingan Di Antara Fatwa Malaysia Dan Brunei, Disertasi Kedoktoran Usuluddin, Jabatan al-Quran dan al-Hadith, Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya.
Muḥammad Abū al-Nūr Zahīr (2005), Uṣūl al-Fiqh, (Kaherah: Dār al-Baṣā’ir)
Muḥammad Adīb Sāliḥ (1993), Tafsīr al-Nuṣūs Fī al-Fiqh al-Islāmī, (Beirūt: al-maktab al-Islāmī)
Yāsīn al-Fādānī (2006), Bughyah al-Mushtāq fī Sharḥ al-Luma‘ li Abī Isḥāq, ed. Aḥmad Darwīsh, (cet. ke-1, Beirūt: Dār Ibn Kathīr)
As‘ad ‘Abd al-Ghānī al-Sayyid al-Kufrāwī (2002), al-Istidlāl ‘ind al-Uṣūliyyīn. Disertasi di peringkat kedoktoran yang berpusat di Universiti al-Azhar al-Sharif.
Muḥammad Adīb Ṣālih (1993), Tafsīr al-Nuṣūṣ fī al-Fiqh al-Islāmī. Disertasi di peringkat kedoktoran di Cairo University, Mesir).
‘Aqīl Razzāq Nu‘mān al-Sulṭānī (2010), Mafhūm al-Naṣ ‘ind al-Uṣūliyyīn ma‘ al-Taṭbīqāt al-Fiqhiyyah. Disertasi di peringkat kedoktoran di Kuliyyah al-Fiqh, Universiti al-Kūfah, ‘Iraq.
Al-Shahīd ‘Abd Allāh ‘Azzām (1972), Dilālah al-Kitāb wa al-Sunnah ‘alā al-Aḥkām min Hayth al-Bayān wa al-Ijmāl aw al-Zuhūr wa al-Khafā’. Disertasi di peringkat kedoktoran di Qism Uṣūl al-Fiqh, Kuliyyah al-Sharī‘ah wa al-Qānūn, Universiti al-Azhar.
Sa‘ad bin Meqbel bin Eissa al-Enazy (1428H), Dilālah al-Siyāq ‘ind al-Uṣūliyyīn, Dirāsah Naẓariyyah Taṭbīqiyyah. Disertasi di peringkat master di Universiti Ummu al-Qura, Kuliyyah al-Shar‘īah wa al-Dirāsāt al-Islāmiyah, Shu’bah al-Uṣūl.
‘Abd al-Ilāh Ḥūrī al-Ḥūrī (2001), Asbāb Ikhtilāf al-Mufassirīn fī Tafsīr Āyāt al-Aḥkām. Disertasi master di Kuliah Dār al-‘Ulūm, Qism al-Sharī‘ah al-Islāmiyah di Jāmi‘ah al-Qāhirah.
Yasid bin Moni(2003), Metode Pentafsiran Nas Menurut Mutakallimin dan Ahnaf: Satu Analisis. Disertasi kedoktoran Syariah, Jabatan Fiqh dan Usul, Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya.
S.S. Dr Luqman bin Haji Abdullah, Mufti Wilayah Persekutuan, temubual bersama pengkaji, 29 September 2020.
S.S. Dato’ Haji Mohamad Shukri bin Mohamad, Mufti Negeri Kelantan, temubual bersama pengkaji, 8 November 2020.
S.S. Dato’ Sri Dr Haji Abdul Rahman bin Haji Osman, Mufti Negeri Pahang, temubual bersama pengkaji, 24 September 2020.
S.S. Dato’ Dr Haji Anhar bin Haji Opir, Timbalan Mufti Selangor, temubual bersama pengkaji, 5 Mei 2021.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Mahyudin Daud, Ahmad Najib Abdullah, Shukeri Mohamed, Syed Mohd Jeffri Syed Jaafar

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
The copyright of this article will be vested to author(s) and granted the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) license, unless otherwise stated.









