Signifikasi Konsep Istibdal dalam Sistem Pengurusan Wakaf: Analisis dari Perspektif Fiqh dan Undang-undang

Significance of Istibdal Concept in Waqf Management Systems: An Analysis from Fiqh and Law Perspectives

  • Hisham Sabri Universiti Sains Islam Malaysia
  • Siti Mashitoh Mahamood Department of Syariah and Law, Academy of Islamic Studies, Universiti Malaya
Keywords: istibdal, wakaf, mazhab, undang-undang

Abstract

Waqf, as one of the ijtima’ie sector is an important agent for Muslim economic development. However, the abandoned assets of waqf need to be strengthened in order to continue the benefits of the waqf. This study aims to analyze the significance of istibdal concept in waqf management. Content analysis method is applied to discuss the conditions of istibdal implementation from various mazhab and law practitioners to resolve issues arising from the wakaf assets. This study found that istibdal method could be a potencial mechanism to empower waqf asset value within the approval and jurisdiction from state fatwa committee. Comprehensive analysis of administration and laws  issues may discussed by sampling methods towards istibdal  implementation at related states. It is hoped that the finding on istibdal waqf study will be usefull for the State Islamic Religious Council to enhance waqf management system.

ABSTRAK

Sektor ijtima’ie adalah merupakan antara agen penting dalam pembangunan ekonomi umat Islam. Ia juga menjadi sebahagian daripada keperluan syarak untuk memberikan kemudahan fasiliti dan mencapai maqasid syariah yang unggul. Oleh itu, ia perlu dipastikan supaya amalan wakaf akan terus memberikan implikasi positif kepada umum dan penerima manfaat wakaf. Namun begitu, aset wakaf yang terbiar dan memaksimakan manfaat wakaf perlu diberikan keutamaan. Ia boleh dilaksanakan melalui kaedah istibdal dalam pengurusan harta wakaf. Oleh itu, perbahasan fuqaha’ dari pelbagai mazhab akan dibincangkan secara khusus berkaitan syarat pelaksanaan hukum istibdal untuk menyelesaikan pelbagai isu yang timbul. Perbahasan dikalangan para pengamal undang-undang juga dikaji mengenai peruntukan perundangan terhadap konsep istibdal ini. Selain itu, penulis juga akan mengupas berkaitan aplikasi istibdal semasa yang berasaskan sistem perundangan sedia ada di Malaysia. Bahkan, kaedah yang bersesuaian berasaskan konsep Istibdal boleh diaplikasikan untuk memantapkan pengurusan wakaf. Walau bagaimanapun, perlaksanaan konsep istibdal ini perlulah mendapat keputusan fatwa dari Jawatankuasa Fatwa Negeri. Sehubungan dengan itu, penulis juga  membuat analisa secara komprehensif berkaitan isu-isu pentadbiran dan undang-undang wakaf di Malaysia bersama contoh-contoh perlaksanaan wakaf istibdal di negeri-negeri berkaitan.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Buku

Abdul Mun’im Zainul Abidin. 2012. Dhawabidh al-mal al-Mawquf Dirasah Fiqhiyyah Tatbiqiyyah Muqaranah. Terbitan ; Dar al-Nawadir, Syria.

Abu Abdul Rahman Muhammad ‘Atiyyah. 1995. al-Mukhtasar al-Nafis fi ahkam al-waqf wa al-tahbis. Terbitan ; Dar Ibn Hazm, Beirut.

Ahmad Ibrahim, Mahmud Saedon Awang Mahmud et al. 1998. Al-Ahkam Jilid 6 (Undang-Undang Keluarga dan Pentadbiran Harta Wakaf). Terbitan Dewan Bahasa dan Pustaka; Kuala Lumpur.

al-Sharbiniyy, Mohammad Khatib. T.th. 1352H/1933M. Mughni Al-Muhtaj. Kaherah: Maktabah Al-Halabi.

al-Syawkaniyy, Muhammad bin cAli. 1961. Nail al-Awtar Syarah Muntaqa al-Akhbar min Ahadith Sayyid al-Abrar. Kaherah: Maktabah wa Matba’ah Mustafa Albabi al-Halabi.

Luqman Haji Abdullah. 2010. Istibdal harta wakaf dari perspektif mazhab Shafi’e. Jurnal Fiqh, No. 7.

Manual Pengurusan Istibdal Wakaf. 2010. Terbitan Jabatan Wakaf, Zakat dan Haji (JAWHAR), Putrajaya.

Muhammad Abu Zahrah. 1971. Muhadarat fi al-Waqf. Terbitan Dar al-Fikr al-Arabi, Kaherah.

Muhammad Sharafuddin Khattab, as-sayyid Muhammad as-sayyid et.al (tahqiq) . 2001. al-Mughni (Imam Ibnu Qudamah al-Maqdisi. Terbitan ; Dar al-Hadis, al-Qaherah.

Nik Mustafa Haji Nik Hasan. 1999. Sumbangan Institusi Wakaf kepada Pembangunan Ekonomi” dalam Nik Mustapha Hj Nik Hassan (eds.)’s, Konsep dan Pelaksanaan Wakaf Di Malaysia. Kuala Lumpur: Institut Kefahaman Islam Malaysia.

Siti Mashitoh Mahamood. 2002. Pelaksanaan Istibdal Dalam Pembangunan Harta Wakaf di Malaysia. Kuala Lumpur. Jabatan Syariah dan Undang-Undang, Akademi Pengajian Islam, UM.

Siti Mashitoh Mahamood. 2014. Awqaf Properties in Malaysia. ISFIRE (Islamic Finance Review). London

Soleh Bin Fauzan Bin Abdullah al-Fauzan. 2001. Al-Mulakkhas al-Fiqhiy. Terbitan Dar al-‘Asimah, Riyadh, Saudi Arabia.

Wahbah al-Zuhailliy. 1996. Al-Wasaya wa al-waqf fi al-fiqh al-Islami. Terbitan Dar al-Fikr, Beirut. Cetakan kedua.

Laman Web

Kementerian Wakaf Dan Hal Ehwal Islam, Jordan, http://www.awqaf.gov.jo, diakses pada 04. Sept. 2017.

Kementerian Wakaf dan Hal Ehwal Agama Islam Kuwait, http://islam.gov.kw/Pages/en/Default.aspx, diakses pada 04. Sept. 2017.

http://www2.esyariah.gov.my/esyariah/mal/portalv1/enakmen2011/State_Enact_Ori.nsf, diakses pada 02. Ogos. 2018.

Temubual

Tn. Hj. Fakhruddin bin Abd Rahman, Pengarah Bahagian Wakaf, Majlis Agama Islam Pulau Pinang. Temubual dengan kumpulan pakar pada 28 Mei 2017.

Published
2020-01-31
How to Cite
Sabri, H., & Mahamood, S. M. (2020). Signifikasi Konsep Istibdal dalam Sistem Pengurusan Wakaf: Analisis dari Perspektif Fiqh dan Undang-undang. Journal of Fatwa Management and Research, 15-24. https://doi.org/10.33102/jfatwa.vol19no1.2